Svedočanstva o praistorijskom životu na ovom području su brojna arheološka nalazišta. Lepenski Vir, prva privredno-društvena struktura iz 7000 i 6000 godina pre nove ere, Starčevo iz ranijeg neolita 5500 do 4500 godina pre nove ere i Vinča iz kasnijeg neolita 4500 do 3200 godina pre nove ere svedoče da je ovde tokom milenijuma bilo kulturno središte praistorijskog sveta.

O šest vekova rimske imperije na našem području danas svedoče ostaci značajnih rimskih puteva i gradova - Gamzigrad, Sirmium, Mediana, sa raznovrsnim građevinama.

Jedna od najznačajnijih sačuvanih spomeničkih celina u Srbiji su manastiri, nastali u razdoblju od 12. do 17. veka, razmešteni od Fruške Gore na severu preko doline Morave i Ibra do Kosova. Kompleks Stari Ras sa Sopoćanima, manastir Visoki Dečani i manastir Studenica nalaze se na Listi Svetske baštine UNESCO-a i uvršćeni su u kulturni itinerer jugoistočne Evrope.

Zbog arhitektonskih osobenosti, skulptoralnih ukrasa, fresaka, ikona, rukopisnih knjiga, brojnih dela primenjene umetnosti, manastiri Srbije privlače pažnju turista. Arhitektura manastira pokazuje naročitu raznovrsnost. Tokom 13. i delom u 14. veku građene su reprezentativne crkve, u čijim se proporcijama, dekorativnoj obradi fasada i u skulpturi oseća romanički uticaj, a one su (Studenica, Banjska, Dečani, Gradac, Arilje, Mileševa, Sopoćani) svrstane u rašku stilsku grupu. Prvu polovinu 14. veka obeležila su izuzetna graditeljsko-slikarska ostvarenja podignuta u vreme vladavine Kralja Milutina (Bogorodica Ljeviška u Prizrenu, Gračanica). Poseban arhitektonski stil, sa polihromnim fasadama i dekorativnom plastikom, razvio se u dolini Morave (Ravanica, Lazarica, Ljubostinja, Kalenić).

Srednjovekovni manastiri nisu samo predeli Srbije, već predeli srpske duše, ali i svojevrsne slikarske galerije. Freske i ikone iz naših crkava značajno su blago u kulturno-istorijskom nasleđu Republike Srbije.